نقش حفاظتي بزاق دهان:

1-رقيق ساختن و يا شستن عوامل ساينده و پوسيدگي زا.

2-به عنوان يك بافر در برابر اسيدهاي غذايي و اسيد معده عمل ميكند.

3-بزاق از كلسيم و فسفات اشباع است. هر بار كه ميناي دندان با مواد اسيدي تماس مي يابد، عمل برداشته شدن مواد معدني از مينا (دمينراليزاسيون) روي ميدهد، كه باعث نرم شدن ميناي دندان ميشود. اما نمكهاي كلسيم موجود در بزاق با جايگزين شدن مواد معدني برداشته شده، مجدداً باعث محكم شدن و مينراليزه شدن مينا ميشوند. اما چنانچه مصرف مواد اسيدي مداوم باشد، بزاق فرصت كافي براي جايگزين كردن مواد معدني را در اختيار نداشته و تخريب و سايش دندانها تسريع ميشود.

4-برخي پروتئين هاي بزاق (گليكوپروتيئن ها) توسط سطوح دنداني جذب ميشوند. بزاق با ايجاد يك لايه نازك ميكروسكوپي و شفاف بروي دندانها موسوم به (PELLICLE)، از برداشته شدن مواد معدني از ميناي دندان جلوگيري ميكند. احساس لغزنده بودن سطح دندانها پس از مسواك زدن به خاطر تشكيل همين لايه ميباشد. البته اين لايه در تشكيل پلاك دنداني نيز نقش دارد.

نكته:كاهش ترشح و جريان بزاق در برخي افراد باعث افزايش ريسك سايش و پوسيدگي دندانها ميشود.

عوامل ساينده دندان:

عامل اسيدي ميتواند درونزاد (از داخل بدن) و يا برونزاد (از خارج بدن) باشد:

1-عوامل درونزاد:

- تماس اسيد معده كه به شكل استفراغ و يا ريفلاكس معده تكرار شونده با دندانها تماس مي يابد.

- اختلالات تغذيه اي نظير بي اشتهايي عصبي و يا پرخوري عصبي (بوليميا) كه با استفراغ توام است.

- اعتياد به الكل.

- استفراغ در خانمهاي باردار.

2-عوامل برونزاد:

- مصرف زياد غذاهاي اسيدي نظير ميوه هاي تازه (به ويژه مركبات )، آب ميوه ها (به ويژه مركبات، آب انگور و آب سيب)،نوشابه هاي گازدار، نوشابه هاي انرژي زا و ورزشي، سركه، ترشي جات، آب نبات ها، ماست (و ساير فرآورده هاي تخميري)، ويتامين C جوشان.

- اسكوربيك اسيد (ويتامين C) موجود در آب نبات ها، آب ميوه ها و نوشابه هاي گازدار.

- مصرف داروهاي اسيدي.

- آب اسيدي در استخرهاي شنا كه اثر جانبي كلردار كردن آب است.

- استفاده از مسواك با موهاي زبر و سفت و يا مسواك زدن خشن (عامل تشديد كننده اثر اسيدها)

- عوامل اسيدي در محيط كاري.

نكته: اسيد فسفريك، اسيد ماليك، اسيد سيتريك، اسيد لاكتيك و اسيد تارتاريك، از جمله اسيدهايي ميباشند كه عامل ايجاد سايش دندانها هستند.

چگونه سايش دندانها را به حداقل برسانيم:

1-بيش از يك ليوان نوشيدني اسيدي در طي روز مصرف نكنيد.

2-پس از مصرف نوشيدني هاي اسيدي و يا استفراغ بلافاصله اقدام به مسواك زدن دندانها نكنيد. چراكه پس از تماس اسيد با دندانها، مينا نرم ميشود و بايستي صبر كرد تا مينا مجدداً توسط بزاق محكم شود. بنابراين مسواك زدن بلافاصله پس از مصرف نوشيدني هاي اسيدي و يا استفراغ، روند فرسايش ميناي دندان را سرعت ميبخشد. حداقل بايستي 45 دقيقه بين تماس اسيد با دندان و مسواك زدن  فاصله زماني وجود داشته باشد.

3-هنگام مسواك زدن ،از مسواك نرم و خمير دندان حاوي فلورايد استفاده كنيد.

4-پس از هر بار مصرف غذاهاي اسيدي دهان خود را به مدت 10 ثانيه با آب بشوييد.

5-آب ميوه ها و نوشابه هاي گازدار را با ني مصرف كنيد.

6-آدامس بدون قند بجويد تا ترشح بزاق در دهان تحريك شود.

7-چنانچه از خشكي دهان رنج ميبريد حتما به پزشك مراجعه كرده و آن را برطرف كنيد .